Menu

Ale Historia

Nowa ciekawsza strona historii

POLSCY KOMUNIŚCI.

docent73

Tematem dzisiejszego wpisu są losy Żydów w powojennej Polsce i ich powiązań z ówczesną, komunistyczną władzą. Wpis jest tylko wprowadzeniem do problematyki, nie wyczerpuje tematu, który wydał mi się jednak na tyle interesujący, że postanowiłem krótko mu się przyjrzeć.

W przedwojennej Polsce mieszkało ponad 3 miliony Żydów. Do 1948 roku nasz kraj stał się państwem jednolitym narodowościowo. Ukraińców i Niemców deportowano z Polski. Co ciekawe, Żydów jednak deportowano do Polski. Z ZSRR przyjechało ich około 100 tysięcy. Ze Związku Radzieckiego deportowano do Polski Żydów „czyszcząc” z nich tereny Ukrainy, Białorusi i Litwy przeznaczone, według planu Stalina, dla tych narodowości. W partii komunistycznej i aparacie bezpieczeństwa dużą rolę odgrywali Polacy pochodzenia żydowskiego. Była to rola nieproporcjonalnie duża w stosunku do liczby ludności żydowskiej w Polsce w tym czasie. Mniejszość posiadała władzę nad większością. Wielu Żydów-komunistów znajdujących się wśród przywódców partii i wysokich funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa, wierzyło w komunizm i dążyło do przekształcenia Polski w kraj komunistyczny. Wraz z przyjazdem (powrotem) Żydów do Polski, pojawiły się kwestie majątkowe. Żydzi wysiedleni z przedwojennych wschodnich ziem polskich, stracili swój majątek. Osiedlano ich głównie na tzw. Ziemiach Odzyskanych, gdzie otrzymywali majątek „poniemiecki”. Majątek „pożydowski” w Polsce najczęściej do Żydów już nie wracał (głównie chodzi tu o nieruchomości). Majątek ten przejmowali najczęściej Polacy za milczącą zgodą, najpierw okupanta niemieckiego, a potem Sowietów. Wielu Żydów zdecydowało się wówczas opuścić Polskę. Przez Niemcy (sic!) wyjeżdżali do Stanów Zjednoczonych i Izraela.

Powstała w Polsce sytuacja dość skomplikowana: Polacy oskarżali Żydów o przynależność do UB i partii komunistycznej oraz chęć rządzenia krajem, sprawowania władzy, a Żydzi oskarżali Polaków o zagrabienie majątku żydowskiego i współdziałanie z okupantem hitlerowskim w zagładzie Żydów (rzekomy antysemityzm i faszyzm Polaków). Pojawiło się pojęcie „żydokomuny”. Utożsamiano Żydów z komunistami będącymi wrogami Polaków, ludźmi obcymi, władzą narzuconą Polakom z zewnątrz, z Moskwy. Żydowskie majątki przejęte przez Polaków stały się zarzewiem konfliktów. Nowi właściciele nie zamierzali zwracać ich dawnym właścicielom. Żydzi byli więc niepotrzebni w kraju nad Wisłą, ludność polska odnosiła się do nich z niechęcią traktując ich jako polityczne i ekonomiczne zagrożenie dla swojego bytu. Żydzi-komuniści stali się dla Polaków wrogami chcącymi podporządkować Polskę Sowietom. Dla Żydów, Sowieci byli wyzwolicielami, dla Polaków nowymi okupantami. Teraz, pomiędzy Polakami i Sowietami, stanęli Żydzi i musieli dokonać wyboru: są z Polakami i walczą w przegranej sprawie, czy popierają swoich wyzwolicieli, czyli Sowietów. Paradoksalnie, mimo iż na ziemiach polskich dokonała się Zagłada Żydów, a jej świadkami byli Polacy, którzy niejednokrotnie Żydom pomagali, po wojnie te dwie narodowości nie darzyły się sympatią i nie było między nimi przyjaźni. Przyczyny tych zjawisk i specyficznych relacji polsko-żydowskich w pierwszych latach po wojnie, tkwiły też w „przedwojniu”, w kulturze, tradycjach i religii obu narodów, w ich wspólnej przeszłości.

Od 1949 roku polscy komuniści żydowskiego pochodzenia sprawowali władzę w Polsce. Stalin bardziej ufał im, niż Polakom nie żydowskiego pochodzenia. To poniekąd zrozumiałe. Sowieci wybawili Żydów od śmierci z rąk Niemców, a Polskę zajęli, „wyzwolenie” narzucając siłą. W 1949 roku Stalin bał się przede wszystkim nacjonalizmu, w tym i polskiego, a nie Żydów. W wyniku „nacjonalistycznego odchylenia” w 1948 roku władzę w partii utracił Władysław Gomułka. Ręki do tego przyłożył m.in. Jakub Berman, komunista żydowskiego pochodzenia. Gomułka był przeszkodą dla Stalina i Bermana, krytykował m.in. nieproporcjonalnie dużą rolę, jaka odgrywali Polacy żydowskiego pochodzenia w partii komunistycznej. Władzę w kraju przejęli Berman, Bierut i Minc. Pierwszy i ostatni byli żydowskiego pochodzenia. Jesienią 1948 roku zmianie uległa jednak polityka Stalina. Teraz już nie nacjonaliści byli zagrożeniem dla komunizmu, ale syjoniści i kosmopolici. Polscy przywódcy partyjni musieli zacząć się obawiać antysemityzmu płynącego z Moskwy i tego z własnego kraju.

Na użytek nowej władzy zaczęto zmieniać historię. Przede wszystkim stwierdzono, że powstanie w getcie warszawskim w 1943 roku zorganizowali i przeprowadzili komuniści żydowscy. Holokaust zredukowano do jednego z licznych przykładów faszystowskich zbrodni. Zmieniając w ten sposób historię, komuniści żydowskiego pochodzenia rządzący w Polsce chcieli uwiarygodnić się w oczach polskiego społeczeństwa. Nie mogli stawiać sprawy żydowskiej przed sprawą polską. Musieli uznać, że Holokaust nie był tragiczniejszy niż zagłada Polaków, a powstanie w getcie nie było organizowane przez Żydów-nacjonalistów. Z drugiej jednak strony oczerniano Armię Krajową i Powstanie Warszawskie. Tutaj nie walczyli komuniści, więc były to sprawy „mało istotne”. Akowcy stali się reakcjonistami, faszystami i wrogami. AK stało się „zaplutym karłem reakcji”. Jakub Berman już w 1946 roku zalecił zwiększyć oficjalne szacunki liczby zabitych w czasie wojny Polaków nie będących Żydami, a obniżyć liczbę żydowskich ofiar. Wyliczono, że ofiar Polaków i Żydów było po około 3 miliony.

W 1949 roku komuniści żydowskiego pochodzenia rządzili w Polsce. W latach 1944-1954 37% wyższych funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego było Żydami. W tym czasie, Żydów w społeczeństwie polskim było około 1%. Wiedzieli o tym zarówno Polacy (podziemie niepodległościowe), jak i Sowieci. Żydowscy przywódcy komunistycznej partii w Polsce stali się dla Moskwy niewygodni. Ich czas dobiegł końca. Wśród obaw i fobii Stalina, antysemityzm wziął górę nad nacjonalizmem. Bermana i Minca przed Stalinem ochronił jednak Bierut (wiedział co się z nimi stanie, jeśli tego nie zrobi). Sytuacja Żydów w Polsce musiała jednak ulec zmianie. W 1950 roku Berman zezwolił UB na przyjęcie „linii antyżydowskiej”. Teraz okazało się, że Żydzi w Polsce to syjoniści i szpiedzy izraelscy i amerykańscy. Z UB usunięto wielu żydowskich funkcjonariuszy. Nomen omen, zrobili to inni żydowscy funkcjonariusze. Berman, Minc i Bierut utrzymali się przy władzy. Wszyscy trzej solennie zapewniali, że są prawdziwymi Polakami, komunistami i patriotami, a w żadnym wypadku nie Żydami…

Wszystkich czytelników, którzy są bliżej zainteresowani relacjami polsko-żydowskimi po 1945 roku, zagadnieniem tzw. „żydokomuny”, czy antysemityzmem, odsyłam do interesujących książek: M. J. Chodakiewicz, Żydzi i Polacy 1918-1955. Współistnienie-zagłada-komunizm, W-wa 2000, tenże: Po zagładzie, Stosunki polsko-żydowskie 1944-1947, W-wa 2008. W niedalekiej przyszłości powrócę na łamach „Ale Historii” do tych zagadnień. Postaram się je rozszerzyć i pogłębić.

Źródło: T. Snyder, Skrwawione ziemie. Europa między Hitlerem, a Stalinem, Świat Książki, Warszawa 2011.

Książkę udostępniło Wydawnictwo „Świat Książki” – www.swiatksiazki.pl

WEŹ UDZIAŁ W SONDACH I DYSKUSJACH, PRZEGLĄDAJ ALBUMY FOTO, CZYTAJ ARCHIWALNE NOTKI I NOWE WPISY, CZYTAJ WIADOMOŚCI HISTORYCZNE - SPRAWDŹ „ALE HISTORIĘ” NA FACEBOOK!

Jakub Berman - "Przekrój" 5.03.1950

źródło: Wikimedia

Komentarze (3)

Dodaj komentarz
  • scibor3

    Skoro przed wojną żyło w Polsce 3 mln Żydów a ocalało jedynie 100 tys. a liczbę ofiar Żydów i Polaków oszacowano na 3 mln, to wynikało by, że Polaków zginęło jedynie 100 tys. Jest pan pewien, że to chciał pan powiedzieć? Jednym słowem, mieliśmy jak u Boga za piecem a Hitler nas do swojej chudej piersi przytulał. A może, po prostu nie wie pan co pisze, matematyka gryzie, nawet jakby na palcach liczyć a Berman mówił o 6 mln ofiar?

  • docent73

    @scibor3 - wystarczy czytać ze zrozumieniem: "Wyliczono, że ofiar Polaków i Żydów było po około 3 miliony."... i wszystko jasne, nieprawdaż?...

  • Gość: [Beata.] ip-93-154-217-33.multi.internet.cyfrowypolsat.pl

    I kto tu zwariował?Niedługo dowiemy się że ruscy nam sprzyjali tylko Polacy tego nie doceniają

© Ale Historia
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci