Menu

Ale Historia

Nowa ciekawsza strona historii

ŚREDNIOWIECZNA MEDYCYNA.

docent73

Na jakim poziomie stała średniowieczna medycyna? Większość z nas nie ma co do tego złudzeń: na bardzo niskim. W powszechnym mniemaniu, średniowiecze to epoka zacofana i ciemna, tak więc i z ówczesną medycyną nie mogło być inaczej. Czy rzeczywiście? Jak wyglądała „służba zdrowia” w czasach królów i rycerzy?

Przede wszystkim, to co można było zrobić, aby pomóc choremu, to pielęgnować go w miarę możliwości jak najlepiej. Ówcześni lekarze dysponowali syropami, naparami, stosowali upusty krwi (robili to też kowale i cyrulicy), podawali wino, w którego leczniczą moc wierzono. Medycyna nie stała na wysokim poziomie. Niektórzy historycy za ten stan rzeczy obwiniają chrześcijaństwo. To chrześcijanie zajęci etyką i religią, nie starali się leczyć chorych, jedynie się nimi opiekowali, bo to uważali za swój moralny obowiązek. Funkcja lekarza, znana ze starożytności, praktycznie zanikła. Taki obraz średniowiecznej medycyny nie jest jednak do końca prawdziwy. Nie należy bowiem zapominać o zakonach, w których medycyna jako nauka w sposób znaczący rozwijała się. Celował w tym rozwoju zwłaszcza zakon benedyktynów prowadzący klasztorne infirmerie. W ogrodach przyklasztornych hodowano „simplicja”, czyli zioła służące do wyrobu leków. Klasztorni infirmarze leczyli ludzi nawet w ich własnych domach, opuszczając mury klasztorów. Wzbudzało to żywe dyskusje i protesty części kleru. Sobory i synody niejednokrotnie zabraniały uprawiania medycyny w klasztorach.

Obok lekarzy zakonnych, funkcjonowali też lekarze świeccy. Najczęściej działali przy dworach książęcych i monarszych. Pierwsza szkoła kształcąca medyków powstała już przed X wiekiem w Salerno. Pierwszy podręcznik dla studentów medycyny był dziełem Gariopantusa i pochodził z około 1050 roku. W pracy tej pojawiły się takie terminy medyczne jak: zbliznowacenie, przypalanie, płukanie gardła. Pod koniec XI stulecia, szkoła w Salerno osiągała największe sukcesy w medycynie. Działał w niej wówczas m.in. Konstantyn Afrykańczyk, zakonnik z Monte Cassino, który posiadł wiedzę medyczną także od Arabów. Stworzono wówczas tzw. „antidotarium”, czyli zbiór składników i przepisów na podstawie których wyrabiano leki (sporządzono go na podstawie wieloletnich doświadczeń i praktyki). Leki wykonywali według recept zaczerpniętych z „antidotarium” aptekarze i alchemicy. Medycyna jako nauka pojawiła się też na uniwersytetach w Bolonii, Montpellier, Neapolu, Salamance, Paryżu, Oksfordzie, Cambridge, Padwie i Pawi. W Bolonii nauczał słynny chirurg Ugo Borgognone i jego syn Teodoryk, autor dzieła „Cyrurgia”. Podręcznik anatomii napisał Mondino nauczający od 1314 roku w Bolonii. We Francji chirurgia rozwijała się za sprawą mediolańczyka Guido Lanfranchi. Do najsłynniejszych francuskich chirurgów należeli: Henryk z Mondeville (leczył Filipa Pięknego i Ludwika X) oraz Guy z Chaulliac (lekarz Klemensa VI). Wybitnymi lekarzami byli Albert wielki (1193-1280), Roger Bacon (1214-1292) i Jan z Gaddeshen (1280-1361). Ten ostatni zasłynął tym, że usunął z twarzy syna króla Edwarda II, blizny po ospie. Uczynił to zawieszając czerwone draperie wokół jego łoża!

Trzynastowieczni lekarze wierzyli w astrologię i byli pełni przesądów. Według nich, słońce rządziło prawą stroną ciała i sercem, księżyc lewą stroną ciała i żołądkiem, a Jowisz płucami, wątrobą i kończynami. Silny był też kult świętych opiekunów, którzy chronili przed chorobami. Do najważniejszych należeli: św. Barbara, św. Krzysztof, św. Adrian, św. Antoni, św. Roch i św. Sebastian. Święty Adrian chronił przed nagłą śmiercią, był także patronem żołnierzy, dozorców więziennych, katów i kowali. Święty Kosma i święty Damian byli patronami aptekarzy, chirurgów i cyrulików. Na czym poległo więc samo leczenie chorych? Najczęściej lekarze upuszczali krew, przypatrywali się moczowi i ekskrementom, aplikowali środki przeczyszczające i wymiotne oraz lewatywy. Środki te były mało skuteczne. Większość chirurgów potrafiła nastawić złamania, opatrzyć zwichnięcia, naciąć wrzód, czy wykonać amputację. Około 1200 roku we Włoszech powstały pierwsze publiczne apteki, a około 1300 roku w Wenecji zaczęto wytwarzać okulary korekcyjne. Do XIV wieku szpitale nie zatrudniały stałych lekarzy! Sprowadzano ich, kiedy była taka potrzeba i płacono za porady. Jednak już od początku tego stulecia szpitale zaczęły zatrudniać lekarzy i personel pomocniczy. No właśnie, szpitale. Jeszcze w XVI stuleciu 43% chorych umierało w nich w ciągu pierwszych dziesięciu dni pobytu, 70% w ciągu miesiąca. Szpital był raczej „umieralnią”, niż miejscem, gdzie można było zostać wyleczonym. W tego typu hospicjach większość pacjentów czekała na śmierć. Szanse na wyleczenie i wyzdrowienie nie były wielkie. Pocieszające mogło być jedynie to, że w nocy w salach szpitalnych czuwali dozorcy. Wyżywienie też nie było najgorsze: dwa posiłki dziennie o godzinie 11.00 i 18.00. Podawano mięso i dania z roślin strączkowych. Sale chorych utrzymywane były w czystości. Pod tym względem nie było źle. Poza tym było już tylko gorzej. Chorego myto w dniu przyjęcia do szpitala. Potem raz w tygodniu myto mu nogi. Higiena była więc w opłakanym stanie, podobnie jak skuteczność leczenia…

Średniowieczna medycyna nie stała więc na wysokim poziomie, ale nie można też twierdzić, że była to nauka całkowicie zacofana i prymitywna. Ciężki był los chorego, a jego szanse na pomoc ze strony lekarza i wyzdrowienie, były nikłe. Dobrze, że dziś pod tym względem jest już lepiej… 

J.L. Goglin, Nędzarze w średniowiecznej Europie, Volumen-Bellona, Warszawa 1998.

„ALE HISTORIA” WSPÓŁPRACUJE Z PORTALEM HISTORYCZNYM „HISTORIA.ORG.PL” RÓWNIEŻ TAM MOŻNA PRZECZYTAĆ MOJE ARTYKUŁY, m.in.:

http://www.historia.org.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1729:kilka-sow-o-rycerzach&catid=111:gospodarka-kultura-i-spoeczestwo&Itemid=540

http://www.historia.org.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1821:jak-zgin-rasputin&catid=126:biografie&Itemid=555

http://historia.org.pl/index.php/publikacje/publikacje/prehistoria-i-staroytno/1966-ycie-rodzinne-w-staroytnym-rzymie.html

http://www.historia.org.pl/index.php/publikacje/publikacje/czasy-nowoytne/2255-tragiczne-dzieje-marii-stuart.html

„HISTORIA.ORG.PL” TO JEDEN Z NAJWIĘKSZYCH I NAJPOWAŻNIEJSZYCH PORTALI HISTORYCZNYCH W POLSCE, TRZEBA TAM BYĆ, GORĄCO POLECAM: http://historia.org.pl/

„ALE HISTORIA” NA FACEBOOK - SPRAWDŹ!

Medycyna i astrologia w średniowieczu były ze sobą spokrewnione.

źródło: Wikimedia

Komentarze (1)

Dodaj komentarz

© Ale Historia
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci